Ongeneeslijke kanker

Iemand die niet meer kan genezen, komt voor allerlei keuzes te staan. Eén daarvan is doorwerken of stoppen met werken. Soms is de keuze snel gemaakt, maar soms ook niet.  

Door je werknemer tijd en ruimte te geven om hierover na te denken, voorkom je overhaaste beslissingen. Ook bescherm je de relatie die je met elkaar hebt en geef je vertrouwen. Zo vergroot je de kans op succesvolle re-integratie als je werknemer kiest voor (deels) blijven werken.  

Zo bied je tijd en ruimte:  

• Stel open vragen, zoals ‘Hoe zie je de komende tijd voor je als je aan werk denkt? of ‘Wat verwacht je van ons?’ Zo help je je werknemer om behoeften duidelijk te maken.  
• Voorkom druk. Ook als langdurige afwezigheid of wisselende belastbaarheid uitdagingen opleveren voor je organisatie, werkt druk averechts. Het scheppen van duidelijke kaders is belangrijk, maar doe dit zonder druk. Zo blijft de werkrelatie goed en wordt de kans groter dat iemand duurzaam terugkeert naar het werk. 
• Respecteer het tempo. Alleen je werknemer weet wat die aankan en wil. Gebruik daarnaast het advies van de bedrijfsarts of een bedrijfsarts consulent oncologie (BACO). Bijvoorbeeld over belastbaarheid en werktempo. Zo kun je samen met je werknemer duidelijke en haalbare afspraken maken. 

Mensen met ongeneeslijke kanker leven in grote onzekerheid, omdat de ziekte zich op elk moment verder kan ontwikkelen. Ze weten ook niet hoe ze op behandelingen zullen reageren. De ene dag, week of maand kunnen ze hun werk goed uitvoeren, de dag erop kan dat niet zo zijn. 

In werktermen: de inzetbaarheid van je werknemer wordt onvoorspelbaar.

Het is belangrijk dat je daar rekening mee houdt. Alleen dan voorkom je dat je telkens aanpassingen in het werk moet doorvoeren. Bovendien kan je dan de momenten waarop de werknemer wél kan bijdragen, goed benutten. 

Zo houd je rekening met de onvoorspelbaarheid: 

• Blijf in gesprek. Vraag je werknemer regelmatig hoe het gaat en hoe die zich voelt: lichamelijk en mentaal. Door in contact te blijven, weet je al gauw of er aanpassingen nodig zijn. 
• Doe geen aannames over wat wel en niet haalbaar is. Vraag dingen na bij je werknemer. Nodig je werknemer uit om omgekeerd hetzelfde te doen.  
• Wees flexibel. Kijk naar de functie en geef passende taken. Is de situatie instabiel, kies dan voor taken zonder strikte verantwoordelijkheden of deadlines. Zo voorkom je dat werk bij (tijdelijke) uitval plots moet worden overgedragen of uitbesteed. Is de situatie stabieler, geef je werknemer dan juist wel meer verantwoordelijkheid, inclusief bijbehorende taken en deadlines.    

Als je ziek bent, worden voldoening en zelfwaardering misschien nog belangrijkere aspecten van het werk: even ben je geen patiënt, zieke of hulpbehoevende, maar gewoon weer werknemer. Als werkgever draag je hier heel eenvoudig aan bij door je werknemer als volwaardig werknemer te zien en behandelen. 

Zo doe je dat concreet:  

• Spreek de werknemer aan op zijn kennis en kunde.  
• Maak je werknemer niet overbodig: geef taken die bijdragen aan het team en de organisatie, zodat hij of zij zich waardevol blijft voelen. 
• Wees niet te beschermend en behandel je werknemer niet anders dan de anderen. Durf te blijven leidinggeven en weeg ook het belang van de organisatie af bij beslissingen. 
• Werk met een korte termijnplanning: zo speel je gemakkelijker in op wisselende inzetbaarheid.

Werken kost veel energie voor iemand die ongeneeslijke kanker heeft. Het is belangrijk dat je hier als werkgever oog voor hebt en dat je je waardering uitspreekt. Dat is goed voor jullie relatie en voor de betrokkenheid van de werknemer. 

Zo uit je waardering: 

• Geef een compliment. Bijvoorbeeld voor de inzet, het doorzettingsvermogen, of de herwonnen energie. 
• Geef waardering voor wat iemand doet in het werk. Erken wat iemand doormaakt. 
• Zorg dat je werknemer zich welkom voelt. Laat merken dat hij of zij een gewaardeerd lid van het team is.   

Iemand die al langer leeft met een ongeneeslijke vorm van kanker, kan verschillende fysieke en mentale klachten krijgen. Veel voorkomende klachten zijn moeite met concentratie, met dingen onthouden en met overzicht houden. Welke klachten iemand met ongeneeslijke kanker heeft, verschilt per persoon. De klachten kunnen ook wisselen en zijn vaak niet goed te voorspellen. 

Een standaard werkplan of protocol werkt daarom niet. Jouw werknemer heeft maatwerk nodig. Zorg dus dat ondersteuning en werkplan aansluiten op de specifieke behoeften en wensen. 

Zo lever je maatwerk: 

• Stel een werkplan op, waarin je al rekening houdt met wisselende inzetbaarheid.  
• Stem het plan af met je werknemer. Geef hem of haar waar mogelijk zelf de regie over planning en taken.  
• Vermijd aannames over wat je werknemer nu en straks kan of wil. Aannames blokkeren open gesprekken, en zonder open communicatie is maatwerk niet mogelijk. 
• Schakel de bedrijfsarts in. Een driegesprek tussen jou, jouw werknemer en de bedrijfsarts helpt. Zo stroomlijn je verwachtingen en maak je een werkplan op maat. 
• Schakel eventueel hulp in van een bedrijfsarts consulent oncologie (BACO) of een re-integratiebureau gespecialiseerd in kanker. Hun begeleiding kan een groot verschil maken.